Wat is de Veiligheidsladder?
De Veiligheidsladder, internationaal bekend als de Safety Culture Ladder (SCL), is een instrument om het veiligheidsbewustzijn en het veilig handelen in een organisatie te meten en te verbeteren. De ladder is ontwikkeld in de spoorsector en wordt beheerd door NEN. Anders dan een systeemnorm beoordeelt de Veiligheidsladder niet in de eerste plaats procedures en documenten, maar houding, gedrag en cultuur: van de directie tot de medewerker op de werkvloer.
De ladder kent vijf treden:
- Pathologisch: veiligheid wordt gezien als een lastige verplichting; problemen worden nauwelijks gemeld.
- Reactief: de organisatie reageert pas na een incident.
- Berekenend: regels en systemen zijn op orde; veiligheid wordt vooral van bovenaf gestuurd.
- Proactief: medewerkers nemen zelf initiatief en spreken elkaar aan.
- Vooruitstrevend: veiligheid is volledig geïntegreerd in de bedrijfsvoering en de organisatie verbetert continu.
Bij de beoordeling kijkt de certificerende instelling naar zes bedrijfsaspecten, waaronder leiderschap en betrokkenheid, beleid en strategie, werkplek en procedures, en de omgang met afwijkingen en communicatie. De Veiligheidsladder kent verschillende certificatie- en beoordelingsvormen, van een beoordeelde zelfevaluatie tot volledige certificatie.
Waarom de Veiligheidsladder?
Opdrachtgevers willen steeds vaker weten hoe veilig hun opdrachtnemers werkelijk werken, niet alleen of het systeem klopt. Onder meer in de bouw en infra vragen opdrachtgevers die de Governance Code Veiligheid in de Bouw hebben ondertekend, via het initiatief Veiligheid in Aanbestedingen (ViA), een bewijs van veiligheidsbewustzijn van hun opdrachtnemers. Sinds 1 juli 2026 geldt daarbij minimaal niveau 3 voor contracten vanaf € 100.000; lees meer in ViA: niveau 3 als nieuwe ondergrens.
Daarnaast is de ladder een manier om de stap te maken van een systeem dat wordt ondergaan naar veiligheid die wordt gedragen. Wie zijn VCA op orde heeft en toch incidenten blijft zien, vindt in de Veiligheidsladder de volgende stap. Net als de CO2-Prestatieladder is het een instrument dat bij aanbestedingen onderscheidend kan zijn.
VCA en de Veiligheidsladder
VCA toetst of het veiligheidsmanagementsysteem is ingericht: RI&E, opleidingen, keuringen, werkplekinspecties, toolboxmeetings. De Veiligheidsladder toetst of dat systeem leeft: of leidinggevenden het voorbeeld geven, of bijna-ongevallen worden gemeld en of medewerkers elkaar aanspreken. Een werkend VCA-systeem is daarom een logische basis voor een traject op de ladder.
Hoe Ritzky het aanpakt
Wij beginnen met een nulmeting en bepalen daarna met uw directie de gewenste trede en certificatievorm. Daarop volgt een plan van aanpak per bedrijfsaspect, begeleiding van directie en leidinggevenden en een interne audit vóór de externe audit. Bekijk ook onze oplossingen voor bouw en infra.